Piyasada döviz bulmak zorlaştı

Başta enerji elde etmek üzere ithalat maliyetlerinin artışı ile keza hükümetin ayrıca de şirketlerin artan döviz ihtiyacı piyasada döviz sıkıntısına yol açtı. Bankaların döviz mevduat faizleri yüzde 3’e kadar yükselirken dolar/TL ise baştan 14.60 lira seviyesinin üstüne çıktı.

EKONOMİ 09.03.2022 17:26

Abone Ol google-news

Rusya-Ukrayna savaşının etkisiyle büyüyen ithalat maliyetleri, Türk Lirası’nı yetişmek için yapılan müdahaleler, şirketlerin ithalat ödemeleri ve Merkez Bankası’ndan kamuya döviz satışı Türkiye ekonomisinin yabancı paraya olan ihtiyacını artırıyor. Dövize olan gereksinim artarken Türkiye’ye tanıdık olmayan yatırımcı girişinin olmaması da arzın eksik kalmasına neden oluyor.

Dünya’dan Şebnem Turhan’ın haberine göre, talebin yükselmeyi sürdürmesi arzın da olmaması piyasalarda döviz sıkışıklığı yaşanması sonucunu doğurdu. Başta kamu bankaları edinmek üzere bankaların döviz mevduatına uyguladıkları faizler yükselirken kur korumalı mevduat hesabında şirketler için vadenin 3 avuç içi indirilmesi de bütün bu ihtiyaçtan doğdu.

YABANCI DÖVİZ ARZI YARATMIYOR

Tanıdık Olmayan yatırımcı Türkiye sermaye payı piyasasında son 4 yılda 9 milyar dolara yakın çıkış yaptı. Bu yılın ilk iki ayında ise 526 milyon dolar daha yabancı satışı var. Geçen yıl ise 1.8 milyar dolarlık çıkış yapmıştı. 26 Aralık haftasından bu yana yabancının hisse senedinden çıkışı 1.7 milyar lirayı buldu. Devlet iç borçlanma senetlerinde yabancının payı son yıllarda yüzde 3,5 seviyesine dek geriledi. Merkez Bankası verilerine tarafından de son iki haftada 556 milyon dolarlık net satış yaptı yabancı yatırımcılar.

Bunun yanı sıra FX piyasalarında da son kalan tanıdık olmayan yatırımcıların da bu haftayla birlikte satışa geçtiği belirtiliyor. Konuya yakın kaynakların verdiği bilgiye göre 1 milyar dolar seviyesinde FX piyasasında bulunan yabancının TL satışı hızlandı.

ENERJİ İLE İTHALAT FATURASI KATLANIYOR

Yabancının çıkışı ve yeniden sıcak para olarak bile TL varlıklara dönüş yapmaması zaten bir döviz sıkıntısı yaratıyordu. Oysa Rusya Ukrayna savaşı bu sıkıntının daha da artmasına yol açıyor. Emtia fiyatlarında fazla yükseliş ve özellikle enerji emtialarının her gün yeni bir rekor kırması Türkiye’nin ithalat maliyetlerini yükseltiyor. 2020 yılında Türkiye’nin enerji ithalatındaki açığı 24 milyar dolar iken 2021’de 42 milyar dolara çıkmıştı. 2022’nin sadece iki ayında 18 milyar dolarlık bir enerji ithalatından kaynaklanan ticaret açığı yaşanıyor. Petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık çoğalma Türkiye cari açıkta 5 milyar dolarlık yükseliş yaratıyor fakat bu da döviz talebinin artışı anlamına geliyor. Analistler enerji faturası bu tempoda artmaya devam ederse uzmanların hesabına göre yılı 100 milyar dolar ile tamamlayabilir. Bu dövize olan ihtiyacın çok daha yüksek seviyelere çıkmasına yol açacak.

HÜKÜMETİN VE ŞİRKETLERİN BORÇ ÖDEMELERİ

ÖTE YANDAN Define ve Maliye Bakanlığı verilerine tarafından halk ve özel sektörün bu sene 63.8 milyar dolarlık dış borç ödemesi olduğu unutulmamalı. Bu ödemelerin mart ayında 2.5 milyar dolarının gerçekleşmesi bekleniyor. Kamunun 2022 yılında ödeyeceği toplam borç 23.2 milyar dolar seviyesinde. Hükümetin yanı sıra Hazine verilerine göre özel sektörün de bu sene 40.5 milyar dolarlık dış borç ödemesi var. Bunun yanı sıra büyüyen maliyetler şirketlerin ithalat faturasını da kabartıyor. Son dönemde bankacılık kaynaklarının verdiği bilgiye göre şirketlerin döviz talebi arttı. Bu koşul da döviz sıkıntısının daha ağır hissedilmesine niçin oluyor.

Dolar/TL bugün 14.60 liranın üstüne çıktı. Uzmanların yaptıkları hesaplara kadar TL’nin değerinin daha artı düşmemesi için geçen haftalarda halk ve Merkez Bankası tarafından döviz satışı yapıldı. Bu miktarın 2.5 milyar doları aştığı belirtiliyor. Yarın açıklanacak Merkez Bankası net milletlerarası rezervlerinde de 1 milyar dolarlık bir kayıp ortaya çıkması bekleniyor.

KİT’LERE SON 4 AYDA 15.1 MİLYAR DOLAR SATILDI

ÖTE TARAFTAN Merkez Bankası’nın başta enerji almak üzere millet kurumlarına yaptığı ucuz döviz satışı da artarak devam ediyor. Merkez Bankası verilerine göre şubatta millet iktisadi teşekküllerinede 5.37 milyar dolar ile rekor döviz satışı yapıldı. Son 4 ayda büyük bölümü BOTAŞ’ın oluşturduğu KİT’lerin döviz talebinin 15.1 milyar doları piyasaya girmeden TCMB rezervlerinden karşılandı. Çoğalan enerji maliyetleriyle Merkez Bankası’nın kamuya döviz satışının de hızlanması bekleniyor.

Tüm bu nedenlerin ışığında bir bankacılık uzmanı piyasada bir döviz sıkışıklığının bulunduğunu vurgulayarak bu nedenle bankalarda döviz mevduatına uygulanan faizlerin yükseldiğini belirtti. Tanıdık Olmayan çıkışının sürmesinin tedirgin olduğunu gösteren aynı kaynak TL’yi yakalamak için yapılan döviz satışlarının ise sonunun gelebileceğini vurguladı.

Bir diğer bankacı ise döviz mevduatında faiz oranlarının yüzde 3’ü aştığını dile getirerek piyasada döviz bulmanın zorlandığını açıklama etti.

KKM İLE GELEN DÖVİZ MİKTARI 308.6 MİLYAR LİRA

Dolar/TL’deki yükselişin önüne geçmek ve var olan dövizi sisteme TL’ye dönüştürmek için uygulamaya konulan kur korumalı mevduat ürününde de Define ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati’nin verdiği bilgiye göre 4 Mart itibariyle toplam miktar 539 milyar TL’yi geçti. Bu tutarın yüzde 57,3’ü yani 308.6 milyar TL’si TCMB kapsamında dönüşümlerden oldu. Merkez Bankası dönüşümü döviz mevduattan TL’ye dönüşü gösteriyor. Kalan yüzde 42,7’si yani 230.5 milyar TL’si de Define kapsamındaki dönüşümlerden oluşuyor. 853 bini reel ve 27 bini tüzel birey almak üzere KKM hesapları toplamda 880 bin herif sayısına ulaştı.

Günün Manâlı Manşetleri

Video haberler için YouTube kanalımıza abone olun

Yorum yapın

SMM Panel PDF Kitap indir