Kadıköy’ün apartmanları

Megakentin popüler ve en sık sık gidilen yer yerlerinden biri olan Kadıköy, yarım yüzyıllık yapılarını, şehirsel dönüşüm ve benzerleri nedenlerle kaybediyor. Mimar Tulum ve Ekenyazıcı Kadıköy’ün apartmanların unutturmamak için kayıt altına alıyor.

Kadıköy’ün apartmanları

Dilara ŞİMŞEK

İstanbul’da konut fiyatlarının en çok arttığı ilçe yüzde 95,3’le Kadıköy oldu. Sokakları, sahiliyle birlikte kendine has tarihi dokusu olan Kadıköy, 100 yıldan eski binalarıyla geçmişten günümüze köprü görevi görüyor. Oysa 1960lı, 70li hatta 80li yıllara tarihlenen apartmanlar kentsel dönüşüm ve aynı nedenlerden dolayı hızla tarihi dokusunu kaybediyor. Instagram’da Kadıköy Apartmanları hesabı, ilçenin tarihi dokusunu yaratıcı apartmanlarını ve hikâyelerini kayıt altına alıp insanlara ulaştırmaya başladı.

Hesabın yöneticileri Bahçeşehir Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi’nde akademisyen Hande Tulum ve Efsun Ekenyazıcı ile ‘Kadıköy Apartmanları’nı, ilçenin kimliğini ve tarihi dokuda süregelen değişimleri konuştuk.

Kadıköy Apartmanları’ nedir?
Kadıköy Apartmanları bizim Instagram’da(@kadikoyapartmanlari) Kadıköy’deki mevcut ya da artık mevcut olmayan apartmanlar hakkında görseller, farklı alanlara yönlendirilmiş bilgiler paylaştığımız hesabımızın adı.Bu hesabıaçmadan önce birlikte yaptığımız dağıtılmış akademik araştırmalar için Kadıköy’de, bambaşka bölgelerde, uzun vakit araştırma yaptık. Kadıköy’deki doku, ağırlıklı olarak da konut dokusu, İstanbul’da yaşanan şehirsel mutasyon ve kimi aynı nedenlerden dolayı süratli bir biçimde değişmekte. Mesela, son 10 yıla dek ayakta kalabilmeyi başarmış pek çok kaliteli 20’nci yüzyıl konutu, bu dönemde yıkıldı. Bu noktada bu yıkımların genelde apartmanları niyet aldığınısöyleyebiliriz.

kadikoy-un-apartmanlari-946593-1.
Efsun Ekenyazıcı- Mimar/Akademisyen

1960lı, 70li hatta 80li yıllara tarihlenen sayısını bilemeyeceğimiz, kolay basit da belirleyemeyeceğimiz değin çok apartmanın Kadıköy’de yıkıldığını ve yerlerine şipşak daha artı katlı, yeni yönetmeliklere göre tasarlanan apartmanların yapı edildiğini görüyoruz. Biz bu yıkımları engelleyemiyoruz ancakbu dönemlerinin mimarlık ve yaşantılarının temsilcileri olan apartmanların bir şekilde mimarlık literatürüne kazandırılmaları gerektiğini düşünüyoruz. böylece, yapıları belgelemek istedik ve Kadıköy’de alan alan dolaşmaya, saha gezileri yapmaya başladık. Önemli bir zaman baştan başa, elimizde haritalarla yürüdük, binlerce resim çektik. Çektiğimiz fotoğraflardaki apartmanları araştırdık bir yandan da. Kadıköy Belediyesi İmar Müdürlüğü Arşivi’nde de araştırmalarımızı derinleştirmek namına ciddi bir vakit geçirdik. Elimizde epeyce fazla veri ve bilgi birikmeye başladı. Bunlarıakademik yayınlarda kullanmanın yanına sosyal medyada da paylaşmaya karar verdik çünkü bu sayede, bu yapıların daha artı insana ulaşabileceğini düşündük. Tahmin edemediğimiz ise insanların apartmanlarla ilgili farklı bilgilerle de ilgilendikleri, onların da paylaşım yapmaya fazla açık olduğu idi. Bunu farkedince hesabımız daha interaktif ve kolektif bir hal aldı ve artık Kadıköylülerle birlikte değerlendirdiğimiz bir platforma evrilmeye başladı Kadıköy Apartmanları.

kadikoy-un-apartmanlari-946594-1.
Hande Tulum – Mimar/Akademisyen

ZENGİNLİĞİ KAYBEDİYORUZ

Kadıköy’ün yapısını, kimliğini araştırırken elde ettiğiniz bulgular nedir?
Kadıköy, kimlik bağlamında fazla zengin bir alan. Hatta, kendi içinde bile farklılaşan kimlik özellikleri var. Örneğin, Bağdat Caddesi üzerinde yer alan apartmanlara ve caddeye paralel sokaklardaki apartmanlarda ciddi bir çeşitlilik var. Cadde’ye cephesi olan 1960 ve sonrasına tarihlenen apartmanlarda, mimarların, bu cadde cephesine, öteki cephelere tarafından fazla daha titiz yaklaştıkları anlaşılıyor. Bu cadde cephelerinde araç gereç, doku, form arayışları sinyâl iken birçok zaman diğer cephelerde sadeve hatta ön cepheyle ilişki kurmayan bir davranış mevcut. öte taraftan, caddeye paralel sokaklarda ise 1930lardan 1970lere dek gözlemlenebilecek sayfiye kültürüne dair izleri okuyabiliyoruz; az katlı, araziye yatayda sabit, geniş balkonlu ve geniş pencereli apartmanlar.

Ancak bu zenginliği gün geçtikçe önlenemez bir biçimde kaybediyoruz. Apartmanları belgelemeye başladığımızdan beri arşivimizdeki öyle çok yapının yıkıldığını gördük. Bu yapılar veya en azından bir kısmı, eşsiz değerleri gözetilerek korunabilirdi, yeniden kullanılabilirdi. Bu yüzden bu kimliği daha fazla öğrenmek ve ardından da paylaşmak istiyoruz. Bu da kesinlikle bizim dışımızda pek fazla araştırmacının, Kadıköy sakininin, ilgililerin katkısı ve desteğiyle olabilecek.

kadikoy-un-apartmanlari-946595-1.

Hesabınızı incelerken öyle çok apartmanda Mimar Melih Koray imzasını adını çoğunlukla gördüm. Bu isme bambaşka bir parantez açmak isterim…
Yıllar önce Melih Koray ismine rastlamamız bizim için bir dönüm noktası oldu gerçekten. Kendisi ile ilgili yaptığımız araştırmada, oğlunun, Koray’ın arşivini sakladığını öğrendik. Bu arşivdeki inşa kayıt defteri, mimarın, Kadıköy’de yüzden artı apartman yapısı olduğunu gösteriyordu. Bu denli üretken bir figüre ilişkin literatür taramasının sonucu ise beklenmedikti doğrusu çünkü kendisinin hakkında çok eksik sayıda egzersiz mevcuttu. Ancak, Melih Koray, tasarımlarındaki deneyler, kompozisyonlar, malzeme, renk seçimleri gibi öyle fazla nitelik bağlamında ele alınması gereken bir ad. Örneğin, Bağdat Caddesi’nde, Moda’da cepheleriyle uyarı çeken pek çok apartmanın, Koray’a ait olduğunu görebilirsiniz. Ancak bu yapıların manâlı bir kısmı yıkıldı, diğerleri için yıkılma riski devam ediyor. böylece, belgelenmesi, araştırılması fazla kayda değer bir isim. Dolayısıyla biz de araştırmamızda, kendisine de odaklanmaya çalıştık, çoğu vakit dikkatli detayları ile fark edilebilecek Koray mimarlığı konuşulsun istedik.

***

kadikoy-un-apartmanlari-946596-1.

Mutasyon yıkıcılığı bariz hissediliyor

Araştırma yaparken geçmişten bu yana gözlemlediğiniz değişim, farklılıklar nedir? Şehir kimliği nasıl değişti?
Kadıköy için böylece çok mutasyon döneminden bahsetmek olası gerçekten. Kadıköy’deki durumu, kronolojik biçimde, barınma kültürü üzerinden düşünürsek, ahşap-kagir köşklerin/konakların yerini bahçe içindeki müstakil evlerin ya da az katlı kira evlerinin aldığını görüyoruz. Sonradan, bu yapılar da yerini ilk olarak, az katlı apartman örneklerine ve daha yüksek apartmanlara bırakmış. Günümüzde ise, apartmanların dışarıya site ve rezidans örneklerini de görüyoruz.

Özet Olarak geçmişten günümüze, bölgedeki dönüşümlerin hızı ve şiddeti artmış. Özellikle kat yüksekliği bağlamında, insan ölçeğinden uzaklaşılmış. Bizce bu nedenle de, dönüşümün hızı ve yok edici etkisi bundan böyle ırk için daha keskin bir biçimde hissediliyor. Muhakkak, yeni yapı edilen konutlardaki olanaklardan, teknolojik yeniliklerden hoşnut olanlar da var ancak bu konuya hassaslık gösteren ve ev taktik ve alternatiflerinde, değer biçme ve yorumlamalarda çeşitlilik arayan kişiler de var.

Yorum yapın

SMM Panel PDF Kitap indir