Enerjideki krizin bedeli ağır olacak

Elektrik kısıtlaması, gıda üretiminden ağır sanayiye bütün sektörleri etkileyecek. Tedarik zinciri bozulacak, imal aksayacak, faturası ise yine halka kesilecek.

Enerjideki krizin bedeli ağır olacak

Havva Gümüşkaya

İran’ın teknik arıza sebebiyle Türkiye’ye gelen doğalgazı kesmesinin ardından başlayan enerji krizi artan bir şekilde büyüyor. TEİAŞ İran kesintisini gerekçe göstererek ilk olarak fabrikaların doğalgaz kullanımı yüzde 40 oranında kısıtladı. Alınan son kararla bugünden itibaren ülkedeki tüm Organize Sanayi Bölgelerinde (OSB) elektrik kısıntısı uygulaması yapılacak. Ülke sanayi üretimi asgari 3 gün süreyle iyice durdu. Kısıt OSB dışındaki tesislerde de uygulanacağı öne sürüldü.

Elektrik kesintisi öncelikle esas yiyecek üretimi edinmek üzere otomotivden tekstile üretimde sürekliliğin sağlanması gereken demir-çeliğe değin tüm ağır sanayi sektörlerini etkileyecek.

Kesintilerinin gıda fiyatlarını artıracağından üzüntü edilirken, sektör temsilcileri dokunulmazlık talebinde bulundu. Kesintisi sebebiyle yeniden çiftçiler mağdur edilecek. Çiftçiden günlük süt alarak işleyen süt fabrikaları sütü işleyemeyecek. bu nedenle de üreticiden süt alınmayacak.

Makarna Sanayicileri Derneği (TMSD) Yönetim Kurulu Başkanı Abdülkadir Külahçıoğlu, kararın fazla çabuk bir şekilde gözden geçirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Özellikle esas gıda üretiminin elektrik kısıtlamasından muaf tutulması gerektiğini gösteren Külahçıoğlu, “Üç gün önemli imal kaybına niçin olacak. Arz zincirinde kırılma yaşanacak. Bu da raflarda mahsul bulunmasını zorlaştıracak” dedi.

3 jurnal kısıtlamanın maliyetleri daha da artıracağına vurgu yapan Külahçıoğlu, “Yiyecek fiyatlarına yansıyacaktır. Çünkü işçiler gelecek ve öteki maliyetler uygun sayacak fakat üretim yapılamayacak. Niye bu duruma geldik anlamak çok şiddet. Bütün kurumlarla konuşuyoruz ama neden böyle bir kısıtlamaya gerek duyulduğuna ilişkin bir cevap alamadık. Ayrıca alıcı keza de üretici açısından bir an önce çözüme ulaşması lüzumlu” ifadelerini kullandı. Külahçıoğlu, ayrıca Bakanlıkla röportaj halinde olduklarını belirtti.

HER TÜRLÜ KAYIPTAN İŞLETMELER SORUMLU

Bursa Organize Sanayi Bölgesi (OSB) Müdürlüğü’nde konuya ilişkin OSB katılımcılarına gönderdiği yazıda şöyle denildi:

“Kısıntı/kesinti süreleri içerisinde firmanızın aydınlatma ve güvenlik hizmetlerinin karşılanabilmesi için firmanızın besleyen hatta enerji olacaktır. Ama elektriğin imal amaçlı kullanılması durumunda firmanızın alt olduğu hattın enerjisi kesilecek olup, aynı hattan enerji bölge diğer firmaların mağduriyetine niçin olunacak ve kesinti süresi baştan başa yeniden elektrik verilmeyecektir. bu nedenle oluşacak her türlü kayıp ve hasarda kurala uymayan işletmeler mesul olacaktır.”

ENERJİDE DIŞA BAĞIMLILIK YÜZDE 74

Peki, İran’ın doğalgaz kesintisi neden bir kriz yarattı?

Türkiye’nin doğalgaz ithalatında İran, Rusya ve Azerbaycan’ın ardından üçüncü sırada yer alıyor.

Türkiye’nin ilk enerji tüketiminde dışa bağımlılığı ise her sene daha da artıyor. 2000’li yıllarda yüzde 67 olan enerjide dışa bağımlılık 2020 yılında yüzde 74’ü çıkmış durumda. böylece yurtdışında yaşanan bir aksaklık ülkede krize neden oluyor.

Hem enerji ithalatı için harcanan para da kesintisiz artıyor. Cihaz Mühendisleri Odası’nın (MMO) ‘Türkiye’de Enerji’nin Görünümü raporuna tarafından Covid-19 salgınında gerek talep artışının yaşanmaması, gerekse petrol fiyatlarındaki düşüş sebebiyle, enerji çiğ maddeleri ithalat faturası 2020’de yüzde 30 azalarak 28,8 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmişti. Oysa 2021’de petrol, doğalgaz ve kömür fiyatlarındaki çabuk yükselme eğilimi, yılın birincil dokuz ayında 31,5 milyar doları aşan enerji çiğ maddeleri ithalatı faturasının yüksek olacağı ve 40 milyar doları geçeceği tahmin ediliyor.

öte taraftan 2020 yılında elektrik talebinin yüzde 43’ü ithal yüzde 57’si yerli kaynaklardan karşılandı.

enerjideki-krizin-bedeli-agir-olacak-971754-1.

ÜRETİM, KURULU ZOR DEK ARTMADI

Son yıllarda santrallarda büyük atıl kapasite oluştu. Kurulu güçte, 2010 ile 2020 aralarında takvim ortalama yüzde 7,2 çoğalma oldu. En yüksek büyüme ise yüzde 12,2 ile 2013 yılında gerçekleşti. Bu dönemde toplam kurulu zorlama 1,94 kat artarken toplam üretim ise 1,45 kat arttı.

MMO’nun raporunda Türkiye’de elektrik enerjisinin kurulu gücü genelde genç santralların oluşturduğuna vurgu yapılıyor. 2020 yılsonu itibarıyla toplam kurulu gücün yüzde 48,4’ünü 0-10 yaş arasındaki santrallar oluşturuyor. Bu denli genç bir yapıya sahip olan üretim tesislerinin, neden epeyce düşük kapasite oranlarına sahip oldukları açıklanması gereken bir konu olarak uyarı çekiliyor.

Geçmiş yıllarda enerji arzında meydana gelen aksama durumlarında kamunun elinde bulunan santrallar alternatif yakacak ile işletilerek üretimin devamlılığı sanılıyordu. Ancak Türkiye’de son yıllarda elektrik üretiminin az daha tamamı özel sektör tarafından yapılıyor. Üretiminde kamunun payı 1984 yılında yüzde 87,2’iken 2020’ye gelindiğinde yüzde 18,1’e düşmüş durumda.

Yorum yapın

SMM Panel PDF Kitap indir